Dziadek do orzechów

Terminy

Dziadek do orzechów

Kompozytor: Piotr Czajkowski

balet-feeria w dwóch aktach
libretto Marius Petipa i Iwan Wsiewołożski wg opowieści E.T.A. Hoffmanna
opracowanie: Emil Wesołowski
premiera: Teatr Maryjski, Sankt Petersburg
premiera polska: Bydgoszcz 1958, Studio Operowe

Realizatorzy:

Inscenizacja i choreografia: Emil Wesołowski
Kierownictwo muzyczne: Grzegorz Berniak
Scenografia: Marek Grabowski
Wizualizacje: Marek Grabowski, Tomasz Kucharz
Kostiumy: Maria Balcerek
Reżyseria światła: Bogumił Palewicz
 
Asystenci choreografa: Elena Korpusenko, Victor Korpusenko
Asystent scenografa: Magdalena Kut
Asystent kostiumografa: Bożena Pędziwiatr
Inspicjenci: Agnieszka Sztencel, Justyna Jarocka-Lejzak

Kierownik baletu: Elena Korpusenko
Pedagog: Victor Korpusenko
Inspektor: Wioletta Maciejewska
Akompaniator: Ella Mkrtchyan, Ludmiła Tułacz
Masażystka: Barbara Dygut
Fizjoterapeuta: Michał Krawczyk

Kierownik chóru dziecięcego: Marek Kluza
Kierownik Studia Baletowego: Magdalena Malska

Obsada:

BALET, ORKIESTRA, CHÓR DZIECIĘCY I STUDIO BALETOWE OPERY KRAKOWSKIEJ

Brak informacji o datach

Jeden z najpopularniejszych w świecie baletów klasycznych – opowieść o dziewczynce, która za sprawą gwiazdkowej zabawki, dziadka do orzechów, wędruje przez baśniową krainę cudowności, gdzie wszystko jest możliwe, jak we śnie... Baśń o „Dziadku do Orzechów i Królu Myszy” napisał w 1816 r. niemiecki poeta, pisarz, muzyk i malarz w jednej osobie E.T.A. Hoffmann. Jej francuska adaptacja pióra Aleksandra Dumasa-ojca zainspirowała twórców w Teatrze Maryjskim w Petersburgu. Baletowy kształt baśni powstał w wyobraźni ojca rosyjskiej szkoły tańca Mariusa Petipy, skomponowanie muzyki powierzono Piotrowi Czajkowskiemu, po sukcesie jego „Śpiącej królewny”, także w układzie sławnego choreografa. Premiera „Dziadka” odbyła się w 1892 r.

Piękna, efektowna muzyka Czajkowskiego stała się natchnieniem dla kolejnych pokoleń artystów baletu. Twórcą naszego przedstawienia jest Emil Wesołowski, wybitny polski choreograf, od 30 lat związany z Teatrem Wielkim Operą Narodową jako tancerz, dyrektor baletu i autor przedstawień. Przez baśniowe światy poprowadzi widza malarska, wykorzystująca współczesne techniki komponowania obrazów scenografia Marka Grabowskiego, a pracownie krawieckie uszyły blisko dwieście bajecznych  kostiumów, zaprojektowanych przez Marię Balcerek z charakterystyczną dla jej poetyki fantazją. Tańczy Balet Opery Krakowskiej. Przedstawienie adresowane jest zarówno do dzieci, jak i osób dorosłych.

Artykuły:

Streszczenie

Akt I
Pracownia wynalazcy. Drosselmeyer, szalony artysta – konstruktor buduje mechaniczne lalki z zamiarem podarowania ich dzieciom z okazji świąt Bożego Narodzenia, przede wszystkim swojej chrzestnej córce Klarze.

Świąteczny wieczór w domu rodzinnym Klary. Przy choince gromadzą się dorośli i dzieci – Klara, jej brat Franc, Siostra Klary z Narzeczonym i Przyjaciółki, Rodzice, Ciotka oraz wielu gości. Panuje powszechna radość, dzieci cieszą się z otrzymanych prezentów. Jako ostatni pojawia się Drosselmeyer ze swoimi podarunkami. Najpierw uruchamia Szmacianą Lalkę, przeznaczoną dla Klary, a potem Wojownika dla Franca. Główną niespodzianką ma być jednak lalka Dziadka do orzechów, ale Franc uszkadza podarowaną figurę. Klara opatruje lalkę, sadza ją na fotelu i tańczy przed nią kołysankę.

Wieczór dobiega końca, goście żegnają się z gospodarzami i wychodzą. Dom pustoszeje i pogrąża się w śnie. Klara zakrada się do salonu, sadowi się obok Dziadka do orzechów i zasypia. Klara widzi we śnie Drosselmeyera, który kieruje teraz zdarzeniami, jest kreatorem nowej rzeczywistości. Pojawiają się Myszy, które atakują Klarę, ale w jej obronie stają Żołnierzyki. Nagle ożywa Dziadek do orzechów, włącza się do walki i stacza bój z Królem Myszy. Gdy szala walki przechyla się na stronę przywódcy Myszy, Klara rzuca w niego pantofelkiem, co kończy batalię i Myszy wraz ze swym Królem znikają.

Dziadek do orzechów przemienia się w Księcia, w którym Klara zakochuje się od pierwszego wejrzenia. Metamorfoza jest dziełem Drosselmeyera. Duet miłosny Klary i Księcia przerywa Drosselmeyer wyczarowując zimowy krajobraz i zabiera parę w fantastyczną podróż.

Akt II
Drosselmeyer prowadzi Klarę i Księcia do krainy cudowności, w której rządzi Cukrowa Wróżka. Wróżka w otoczeniu świty ptaków zaprasza przybyłych do swojego królestwa i wraz z Drosselmeyerem prezentuje różnorodność świata – taniec hiszpański, arabski, chiński i rosyjski. Następnie ożywiona Szmaciana Lalka i Wojownik wykonują swój duet taneczny, po którym Drosselmeyer z Cukrową Wróżką zapraszają do tańca Królową Kwiatów z jej świtą. Zachwyceni Klara i Książę wykonują pas de deux. Wirujące w tańcu pary odsłaniają obraz śpiącej Klary obok pozostawionej w fotelu przed choinką lalki Dziadka do orzechów.

Fragmenty recenzji

Doskonale wypadł Robert Kędziński w roli Drosselmeyera, z białymi włosami a la Legolas z "Władcy Pierścieni". Podobały mi się również Mizuki Kurosawa (Klara) oraz Agnieszka Chlebowska (Ciotka Klary, Wróżka). Efektownie wypadła bitwa ołowianych żołnierzyków z myszami oraz Taniec Arabski.”
"O muzycznych prezentach", Mateusz Borkowski, "Gazeta Wyborcza" - Kraków nr 298 online, 23-12-2013

Popisy solistów przykuwały uwagę, ale również sceny bitwy ołowianych żołnierzyków z myszami, "Taniec rosyjski" czy "Taniec arabski" kończyły się zasłużonymi brawami. Uwaga należy się też kostiumom autorstwa Marii Balcerek, w pełni odpowiadającym wizji baśniowych postaci.
Paweł Dybicz, "Przegląd" nr 3/13/19-01-14

"Dziadek do orzechów" z Opery Krakowskiej jest podróżą przez świat dziecięcej wyobraźni. Mała Klara dostaje pod choinkę zabawkę – dziadka do orzechów, dzięki któremu wkracza w odrealniony świat baśni. Podróż, w której – jak to w baśni, wszystko może się zdarzyć. Dziesiątki barwnych postaci, płynne i efektowne układy taneczne, bajeczne kostiumy i subtelny humor klasycznego baletu do muzyki Piotra Czajkowskiego w opracowaniu Emila Wesołowskiego stanowią uniwersalną rozrywkę. Muzyka rosyjskiego klasyka, grana na żywo przez orkiestrę Opery Krakowskiej jest doskonałą ilustracją dla krainy dziecięcych marzeń. Do tego dochodzi pomysłowa scenografia z choinką, która co chwilę otwiera się by wypuścić na scenę kolejnych tancerzy. To nadaje opowieści charakter szkatułkowy. (...) Największy aplauz wzbudzały sceny tańca arabskiego i zarówno komiczna jak i szalenie widowiskowa walka ołowianych żołnierzyków z myszami. "Dziadka do orzechów" polecam szczególnie młodszej widowni, ponieważ niesamowicie działa na wyobraźnie. Dorośli zaś spędzą dwie godziny pełne subtelnej i niczym nieskrępowanej przyjemności.
Konrad Żygadło, "Co na scenie"